Showing posts with label Tradisi Jawa. Show all posts
Showing posts with label Tradisi Jawa. Show all posts
Monday, 1 September 2014
UPACARA TINGKEBAN
Kathah ritual
utawi pengetan ingkang dipuntindakaken
tiyang Jawi wiwit kuna makuna. Sedaya menika nggambaraken agenging
kapitadosanipun tiyang Jawi dhumateng
Gusti Ingkang Akarya Jagad. Saengga
menapa kemawon nugraha ingkang dipuntampi dipuntengeri mawi upacara
ingkang mengku pandonga saha
panuwun dhumateng Gusti Ingkang Maha
Mirah.
Acara tingkeban
utawi kawastanan mitoni inggih menika satunggaling upacara ingkang
dipuntindakaken tiyang Jawi kangge
mengeti jabang bayi umur 7 wulan wonten kandhutanipun ibu. Miturut para
winasis, tembung mitoni asalipun saking tembung pitu, saged dipuntegesi
pitutur, pituduh tumuju kasaenan lan kaluhuran. Wondene sacara medis, jabang
bayi ngancik umur 7 wulan sampun nggadhahi wewujudan minangka manungsa kanthi
wetah, pramila lajeng dipunpengeti kanthi ngawontenaken syukuran.
Lampahipun upacara tingkeban dipunwiwiti kanthi
sungkeman. Calon bapak lan ibunipun si jabang bayi sungkem dhumateng tiyang
sepuh kalih-kalihipun ( saking pihak bapak rumiyin, kalajengaken dhumateng
pihak ibu ). Salajengipun acara siraman.
Calon bapak nyebaraken sekar mlathi salebetipun genthong, calon ibu ngagem
nyamping lan kemben lenggah wonten
panggenan ingkang sampun cumawis. Kanthi dipunampingi garwanipun, ibu ingkang
ngandheg wau wiwit dipunsirami dening para sesepuh kakung putrid cacahipun
pitung pasang. Ingkang sepisan nyirami
tiyang sepuh saking pihak kakung. Ibu marasepuh nyiramaken toya sekar ing
pamidhangan kanan kering lajeng mustakanipun, makaten ngantos sedaya sesepuh
rampung nyirami.
Acara mecah tigan dipuntindakaken
calon bapak, kaliyan ngendika : “ Lanang gelem, wadon gelem, waton slamet !” Tigan dipuntempelaken urut saking
panglarapan, mandhap dumugi kandhutan, lajeng dipunpecah. Ukara ing nginggil
nedahaken bilih kita kedah narima ing pandum punapa paringipun Gusti, putra
kakung menapa putri sarta nyenyuwun supados bayi lair kanthi gangsar. Wekdal
nggarisaken tigan wau badanipun calon ibu dipuntutup ngangge kain pethak
ingkang nglambangaken suci.
Purna
mecah tigan dipunlajengaken upacara patut-patut. Ing acara menika calon ibu
gantos busana kaping pitu. Busana wau mujudaken pilihanipun para sesepuh.
Busana ingkang dipunagem pungkasan limrah dipunpilihaken nyamping “truntun”
kaliyan kemben “ bangun tulak “ ingkang mengku teges lan panyuwunan
supados pasangan ingkang badhe nampi momongan menika tansah rukun turun temurun
saha tebih saking rubeda.
Sasampunipun
menika kalajengaken acara procotan cengkir ingkang ginambaran Kamajaya lan
Kamaratih . Calon bapak milih salah satunggaling cengkir kanthi cara mungkur.
Menawi ingkang kapendhet cengkir gambar Kamajaya, manut kapitadosan bayinipun kakung. Suwalikipun bilih
ingkang kapendhet Kamaratih ateges
bayinipun estri. Cengkir ingkang kapilih wau lajeng dipunemban ibu marasepuh
sarta dipuntembangi kadosdene ngemban bayi. Salajengipun dipunpapras mawi
bendho. Bilih toya ingkang medal saking
cengkir muncrat dipunpitadosi bayinipun kakung, nanging menawi tleser-tleser
bayinipun estri.
Acara
salajengipun inggih menika syukuran ngiris tumpeng kalih. Pucukipun tumpeng
ingkang setunggal dipunaturaken tiyang sepuh saking pihak bapak, dene
setunggalipun malih kagem tiyang sepuh saking pihak ibu. Minangka acara
pungkasan inggig menika sadeyan rujak
lan dhawet dening calon bapak ibunipun si jabang bayi. Punika nglambangaken
supados bayi ing tembe nampi rejeki ingkang kathah salebeting nglampahi
gesangipun.
Thursday, 17 January 2013
Tumpak Punjen lan Tumplak Punjen
Kabudayan Jawa nduweni upacara adat sing diarani tumpak punjen lan tumplak punjen. Upacara tumpak punjen iku katindakake ing kalane wong mantu kang kepiasan, dene tumplak punjen iku katindakake ing kalane wong mantu kang pungkasan.
Punjen tegese pundhi-pundhi utawa celengan. Tembung tumpak punjen maknane tumapak ngiseni celengan. Sarehdene lagi mantu sepisan, mula kudu ngati-ati anggone nanjakake lakune ekonomi. Para luhur paring pitutur kanthi pralambang utawa pasemon tumpak punjen menawa diwedharake mangkene. "Kowe kudu ngati-ati mecaki urip kang bakal kelakon, butuhmu isih akeh banget, mula sing gemi nastiti ngati-ati, nyelengana dhuwit saben dina."
Tumplak punjen uga pralambang lan pasemon. Tumplak tegese ngesok. wong kang mantu pungkasan mono karepe mung kari iku butuhe.
Punjen tegese pundhi-pundhi utawa celengan. Tembung tumpak punjen maknane tumapak ngiseni celengan. Sarehdene lagi mantu sepisan, mula kudu ngati-ati anggone nanjakake lakune ekonomi. Para luhur paring pitutur kanthi pralambang utawa pasemon tumpak punjen menawa diwedharake mangkene. "Kowe kudu ngati-ati mecaki urip kang bakal kelakon, butuhmu isih akeh banget, mula sing gemi nastiti ngati-ati, nyelengana dhuwit saben dina."
Tumplak punjen uga pralambang lan pasemon. Tumplak tegese ngesok. wong kang mantu pungkasan mono karepe mung kari iku butuhe.
Monday, 26 November 2012
Upacara Tingkeban
Acara Tingkeban utawi mitoni inggih menika satunggaling upacara ingkang dipuntindakaken tiyang jawi kangge mengeti jabang bayi umur 7 wulan wonten kandhutanipun ibu. Miturut para winasis, tembung mitoni asalipun saking tembung pitu, saged dipuntegesi pitutur, pituduh tumuju kasaenan lan kaluhuran. Wondene, miturut ilmu medhis, jabang bayi ngancik umur 7 wulan sampun nggadhahi wewujudan minangka manungsa kanthi wetah, pramila lajeng dipunpengeti kanthi ngawontenaken syukuran.
(wonten candhakipun)
(wonten candhakipun)
Friday, 13 July 2012
Tata Cara Adat Jawa
Tata cara adat Jawa iku werna-werna saka sajrone kandhutan tumekane pati. Tata cara adat kalebu gugon tuhon. Gugon tuhon iku lumrah dilaksanakake dening wong-wong sing percaya. Wong sing percaya lumrahe padha nggugu lan mituhu marang sakabehe ila-ilane leluhur. Ancas tujuane nglaksanakake tatacara mau murih rahayu lakune panguripan lan bisa katekan apa kang dadi sedyane.
Tata cara adat Jawa kaperang dadi 3 golongan:
- Tata cara adat saka kandhutan - bocah
- Tata cara adat saka bocah - diwasa
- Tata cara kematian
Werna-werna Tata Cara Adat Jawa, ing antarane yaiku:
- Ngupati = wilujengan kandhutan umur 4 sasi
- Mitoni = wilujengan kandhutan umur 7 sasi
- Brokohan = wilujengan bayi lair
- Sepasaran = wilujengan bayi umur sepasar
- Selapanan = wilujengan bayi umur selapan
- Tedhak siten = wilujengan bayi umur 7 lapan / 7 sasi
- Tetesan = wilujengan bocah wadon sing lagi nggarap sari sepisan
- Khitanan = wilujengan bocah lanang sing lagi dikhitan
- Palakrama/nambut silane akrami = nikahan, perkawinan
- Surtanah = wilujengan kepaten (geblake)
- Mitung dina = wilujengan kepaten 7 dina
- Matang puluh = wilujengan kepaten 40 dina
- Mendhak (1) = wilujengan kepaten setaun
- Nyewu = wilujengan kepaten 1000 dina
- Midadarani = wengi sadurunge pala krama
(Sumber gambar saka:http://www.tembi.org/tembi/mitoni01.htm)
Saturday, 26 November 2011
Permainan Tradisional Jawa
1. Jamuran
Permainan ini dilakukan oleh sekelompok
orang minimal 4 orang. Pemainnya berdiri melingkar dan bergandengan tangan. Ada
salah satu pemain yang berdiri di tengah-tengah. Biasanya orang yang jadi
(masang). Para pemain berputar sambil menyanyikan lagu jamuran.
Kemudian yang berada ditengah / yang jadi
meminta. Misalnya meminta jamur kethek menek. Semua pemain harus memanjat.
Berarti dia yang jadi (masang).















